عنبر عنبر درخت كوچكى است كه منشأ اصلى آن در هند و گويان و جنوب ايران بخصوص در خارك و بلوچستان است . از گل آن عطرى مىگيرند مطبوع و معطّر ، كه همان عنبر معروف باشد . در بلوچستان به اين گياه باوز گويند . « 2 » عنبر درختى است از تيره انجيلىها كه به حالت وحشى در برخى نواحى يونان و تركيه و سوريه روييده مىشود و چون درخت زيبايى است ، به‌عنوان زينت در باغها غرس مىكنند . ارتفاع گونه‌هاى اين درخت بين 40 تا 50 و گاهى تا 60 متر مىرسد . و به جهت تزيين خيابانها نيز به كار مىرود . اخيرا گونه‌هايى از اين درخت را در ايران نيز پرورش مىدهند . برگهاى آن بزرگ و پنجه‌اى و شامل 5 تا 7 تقسيم نامساوى است . از اختصاصات اين گياه ، وجود مجارى ترشّحى در كناره داخلى هر دسته آوندى و سلولهاى ترشّحى پراكنده در ناحيه پوست است . از سلولهاى ترشحى اين گياه سقزهاى روغنى به دست مىآيد كه از آن موادى از قبيل استورزينول و اسيد سيناميك و وانيلين به دست مىآورند . به‌علاوه سقز روغنى اين گياه جهت ضدّ عفونى كردن و التيام زخمها و مداواى جرب و در استعمال داخلى جهت كم كردن ترشّحات قصبة الريه به كار مىرود . گونه‌اى از اين درخت در نواحى مختلف آمريكا مىرويد و سقز روغنى مستخرج از آن را به نام سقز روغنى آمريكايى مىنامند . عنبر ماده‌اى چرب ، خوشبو ، كدر و خاكسترى رنگ و رگه‌دار كه از روده يا معده ماهى گرفته مىشود . اين ماده در عطر سازى به كار مىرود . وزن قطعات عنبر مستخرج از داخل روده و معده ماهى بين 5 / 0 تا 10 كيلوگرم و گاهى بيشتر ( تا 20 كيلوگرم ) است . توليد عنبر در داخل دستگاه گوارش ماهى به واسطه ترشّحات سياه رنگ جانور نرم تنى به نام ماهى مركّب است كه مورد تغذيه اين حيوان است . بوى مطبوع اين ماده سياه رنگ در داخل دستگاه گوارش ماهى عنبر حفظ مىشود و

--> ( 2 ) - طب النبى ، ص 192 ؛ قرابادين كبير ، ص 298 ؛ ابن البيطار ، ج 3 ، ص 134 ؛ صيدنه ، ج 2 ، ص 931 .